LannaDog.net

สวัสดิภาพของสัตว์.. คือ สวัสดิภาพของคน..

หลักการและเหตุผล

แม้ว่าวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าจะมีมากว่า 100

ปีมา แล้วแต่ในหลายๆประเทศที่กำลังพัฒนาการควบคุม

โรคพิษสุนัขบ้าในประเทศเหล่านี้กลับไม่ประสพผลสำเร็จ

ทำให้สูญเสียงบประมาณไปในการฉีดวัคซีนป้องกันและ

รักษาผู้ที่ถูกสุนัขกัดปีหนึ่งเป็นจำนวนมาก ทำให้เกิด

การสูญเสียชีวิตและสูญเสียทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล

ในจำนวนผู้ป่วยที่เสียชีวิตทั่วโลกนั้น ครึ่งหนึ่งเป็นของ

ประเทศอินเดีย จึงทำให้อินเดียมีการศึกษาถึงการแก้ปัญหา

อย่างจริงจัง โดยได้รับการสนับสนุนจากองค์การอนามัยโลก และองค์กรป้องกัน

การทารุณกรรมสัตว์โลก และองค์กรกุศลต่างๆ

จากรายงานในอินเดีย การศึกษาย้อนหลังไประยะ 60 ปี

(ค.ศ 1939-1999) แม้ว่าจะมีการฆ่าสุนัขไปกว่า 25 ล้านตัว

หรือประมาณ 160 ตัว/วัน ปรากฏว่าจำนวนสุนัขกลับเพิ่มขึ้น

มีผู้ถูกสุนัขกัดเพิ่มขึ้น ผู้ตายจากโรคพิษสุนัขบ้าก็ไม่ได้

ลดลงเลยแต่กลับเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ทั้งนี้เนื่องจากทุกครั้งที่มี

การกำจัดสุนัขออกไปจากบริเวณนั้นก็จะมีสุนัขจรจัดกลุ่มใหม่

เข้ามาแทนที่อยู่เสมอ ดังรายงานว่าเมื่อถูกกำจัดออกไป 2 ตัว

หลังจากนั้นจะมีการแทนที่และแพร่พันธุ์อีกเป็น 15 ตัวในเวลา

ต่อมาไม่นาน ในประเทศจีนหรือประเทศที่กำลังพัฒนาอื่น ๆ

ซึ่งใช้วิธีการหรือมีนโยบายเดียวกัน การควบคุม

	โรคพิษสุนัขบ้าจึงไม่ประสพผลสำเร็จ ดังนั้นกำจัดสุนัขทิ้งจึงไม่ใช่ทางออก
	ของการแก้ปัญหาโรคพิษสุนัขบ้าตราบใดที่ยังมีแหล่งขยะ เศษอาหาร
	ซึ่งเป็นบ่อเกิดให้สุนัขจรจัดเหล่านี้มีชีวิตและมีการแพร่พันธุ์ต่อไป

นอกจากนี้การกำจัดด้วยวิธีการฆ่า ใช้ยาเบื่อ ยิง
หรือใช้ไฟฟ้าช๊อต (electrocution) ยังเป็นวิธีการที่ทารุณและ
ไม่เป็นที่ยอมรับในอารยประเทศ
ทางองค์การอนามัยโลก (WHO 1996, 2004)ได้
เสนอวิธีการควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าโดยทำหมันเพื่อควบคุม
ประชากรสุนัข เรียกโครงการนี้ว่า "ABC/ARV program (animal
birth control/anti rabies vaccination)" โดยสรุปว่าการทำหมันและ
นำสุนัขคืนสู่ถิ่นเดิมเป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการ
ควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าและควบคุมประชากรสุนัข

สำหรับในประเทศไทยสุนัขที่ถูกทอดทิ้งจนกลายเป็น
สุนัขจรจัดอยู่ตามชุมชนต่าง ๆ กำลังเป็นปัญหาที่นับวันจะ
ทวีคูณ มีความซับซ้อน และแก้ยากขึ้นทุกที ที่ผ่านมา
การแก้ปัญหาโดยการกำจัดสุนัขด้วยวิธีการต่าง ๆ เช่น
การฆ่า เบื่อทิ้ง และส่งให้ตลาดค้าเนื้อ ยังเป็นวิธีที่ใช้กันอยู่
ทั่วไป นอกจากจะมีการพิสูจน์แล้วว่าไม่สามารถแก้ปัญหา
สุนัขจรจัดได้ และยังก่อให้เกิดภาพพจน์ที่น่ารังเกียจและ
ดูถูกในสายตาของชาวต่างชาติ
ในกรุงเทพมหานคร ปัญหาของสุนัขจรจัดอยู่
ในขั้นวิกฤต การนำสุนัขออกจากพื้นที่ไปเลี้ยงรวมกันเป็น

	จำนวนมาก ย่อมสูญเสียงบประมาณมหาศาลไปกับค่าอาหารเลี้ยงดู และยังมี
	ข่าวคราวว่าสุนัขเหล่านี้ อยู่ในสภาพที่ไม่เหมาะสมเป็นที่สังเวช จนกระทั่งเมื่อ
	ไม่นานมานี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องรวมทั้งองค์กรพิทักษ์สัตว์ได้เริ่มนำวิธีการของ
	องค์กรอนามัยโลกมาใช้ ร่วมกับพระราชบัญญัติของกทม.เพื่อจัดระเบียบสุนัข
	ทั้งจรจัดและสุนัขที่มีเจ้าของอย่างจริงจัง ได้มีการทำหมันภาคสนามและปล่อย
	สุนัขกลับคืนถิ่นเดิม

ปัญหาสุนัขจรจัดของเมืองเชียงใหม่

สำหรับในจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นเมืองใหญ่และสำคัญรอง

จากกรุงเทพมหานคร การขยายตัวของเมือง ปัญหาขยะ และ

แหล่งชุมชนที่หนาแน่น ทำให้เกิดปัญหาสุนัขจรจัดเพิ่มขึ้นตาม

แหล่งต่าง ๆ และเนื่องจากเชียงใหม่เป็นเมืองท่องเที่ยว

ภาพของสุนัขเร่ร่อน เป็นขี้เรื้อน เจ็บป่วย บาดเจ็บ ถูกรถทับตาย

ตามท้องถนน ปัญหาสุนัขจรจัดซึ่งก่อความรบกวนแก่นักท่อง-

เที่ยวสร้างความสกปรกหรือแพร่โรค รวมทั้งการแก้ปัญหาโดย

ใช้ยาเบื่อ จับขังกรง ขายสู่ตลาดเนื้อสุนัข ย่อมไม่ใช่ภาพ-

ลักษณ์ของการแก้ปัญหาที่ยอมรับในทางสากล

ในสายตาของชาวโลกและคนไทยด้วยกันต่างทราบกันดี
ว่าชาวเชียงใหม่เป็นผู้มีความเมตตา กรุณาต่อสัตว์ แต่อาจ
ด้วยความจำเป็นที่ต้องดิ้นรนเพื่อความอยู่รอดในสภาพสังคม
ปัจจุบัน จึงปล่อยปละละเลย หรือความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ก่อให้
เกิดเหตุการณ์ แก้ปัญหาหรือการกระทำอันเป็นการทารุณต่อ
สัตว์ประเภทต่าง ๆ ตามความเคยชินในอดีต
จากการออกทำงานของกลุ่มล้านนามากว่า 4 ปีในพื้นที่
ของเชียงใหม่ สามารถรวบรวมปัญหาสุนัขจรจัดที่เกิดขึ้น
	ดังนี้

1. หน่วยงานต่างๆ แม้แต่ของรัฐเองรวมทั้งชุมชนยังคงแก้ปัญหาสุนัข

โดย ฆ่าทิ้ง ใช้ยาเบื่อ หรือนำไปปล่อยวัด ตลาด โรงเรียน ซึ่งเป็นการ

ย้ายปัญหาจากที่หนึ่งไปสู่อีกที่หนึ่ง

2. มีความเข้าใจผิดว่าเมื่อกำจัดสุนัขออกไปแล้วจะสามารถแก้ปัญหาได้

โดยเฉพาะในสถานที่ราชการ โรงเรียน มหาวิทยาลัย ซึ่งทำให้

มีการฆ่าหรือใช้ยาเบื่อ เพื่อกำจัดเป็นระยะ ๆ เมื่อมีสุนัขเพิ่มขึ้น

3. ชาวบ้านเป็นจำนวนมากต้องการทำหมันสัตว์เลี้ยงของตนเอง

แต่ค่าทำหมันตามคลินิกหรือแม้ของรัฐเองซึ่งอยู่ระหว่าง 800-

1,500 บาท/ตัว เป็นภาระหนักเกินกว่าที่ชาวบ้านจะเข้าไปใช้

บริการนี้จึงปล่อยปะละเลย เมื่อมีลูกก็นำไปปล่อยจนกลายเป็น

สุนัขจรจัดหรือทิ้งตามวัดให้เป็นภาระของวัด

4. สุนัขจรจัดมักจะหวาดระแวง ไม่สามารถเข้าถึงตัวหรือยอมให้จับ

ทำให้สุนัขเหล่านี้แพร่พันธ์อย่างรวดเร็ว และไม่สามารถที่จะฉีด

วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าและทำหมันเพื่อควบคุมประชากร

ได้ สุนัขเหล่านี้มักจะมีผู้ให้อาหารประจำ แต่ไม่ยอมให้เข้าใกล้

5. สุนัขจรจัดเหล่านี้มักจะมีสุขภาพไม่ดี เป็นขี้เรื้อน จึงเป็นที่รังเกียจ

ถูกไล่ทุบตี จึงเกิดความ

ก้าวร้าว และหวาดระแวง สร้างปัญหากัดคน หวงลูก ต่อสู้แย่งตัวเมีย

	โครงการ ABC/ARV program ตามข้อแนะขององค์การอนามัยโลก
	จะถูกนำมาใช้ในโครงการ “เปลี่ยนสุนัขจรจัดให้เป็นสุนัขชุมชน”
	โดยเน้นการทำหมันสุนัขไม่ว่าจะเป็นสุนัขที่มีเจ้าของ หรือสุนัขจรจัด
		โดยไม่มีการเคลื่อนย้ายสัตว์ออกจากพื้นที่ แต่หลังจากทำหมัน
		ฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าและพักฟื้นแล้ว จะนำกลับสู่ถิ่นเดิม
		สุนัขจรจัดที่ได้รับการทำหมันและรักสุขภาพให้ดีแล้ว เมื่อถูกนำกลับที่เดิม
		จะลดความก้าวร้าวและปกป้องชุมชนที่มันอาศัยอยู่ได้เป็นอย่างดีด้วย
		หากเราสามารถควบคุมไม่ให้สุนัขแต่ละกลุ่มขยายพันธ์ ก็จัก
	สามารถควบคุมจำนวนประชากรสุนัขที่มีอยู่ในแต่ละพื้นที่ได้ และหาก
	ป้องกันไม่ให้มีการปล่อยเพิ่ม จำนวนสุนัขก็จะลดลงเองตามอายุขัย
	ในทางกลับกันหากเรากำจัดสุนัขที่มีอยู่ในพื้นที่ทั้งหมด ก็จะมี
กลุ่มใหม่มาแทนที่เป็นทวีคูณ ชุมชนจะต้องปรับทัศนคติใหม่โดยเห็นว่าปัญหาสุนัขจรจัดเป็นปัญหา
ร่วมกันที่จะต้องเฉลี่ยทุกข์เฉลี่ยสุข ให้ความสำคัญในชีวิตสัตว์และความเอื้ออาทรต่อสัตว์
อันเป็นพื้นฐานจริยธรรมอันดีของสังคม

โครงการนี้เป็น แผนการแก้ปัญหาระยะกลาง (ปีพ.ศ.2550-2551 )

ภายใต้โครงการใหญ่ โครงการแก้ปัญหาและควบคุมจำนวนสุนัขจรจัด

ตามวิถีแห่งพุทธในเขตเมืองเชียงใหม่ โดยมีวัตถุประสงค์ในการทำงาน

เชิงรุก และเชิงรับซึ่งประกอบด้วย 2 ส่วนในการดำเนินงาน คือ

1. การทำงานเชิงรุก

1.1 ก่อตั้งทีมคลินิกเคลื่อนที่มีมาตรฐานสากล

1.2 มีคลินิกเคลื่อนที่ออกไปบริการทำหมันและฉีดวัคซีนตามชุมชนต่างๆ

2. การทำงานเชิงรับ
2.1 มีคลินิกทำหมันที่มีมาตรฐานสากล
2.2 มีห้องพักฟื้นหลังการรักษา (after care)

ในการพักฟื้นสุนัขหลังการผ่าตัดทำหมัน จำเป็นต้องพักสุนัขไว้ 3-4 วัน
จนกว่าแผลจะปิดสนิท ก่อนที่จะถูกนำกลับไปอยู่ในสถานที่เดิม

	"คลินิกทำหมันเคลื่อนที่ มีเป้าหมาย
	ที่จะสร้างทีมทำหมันที่ได้มาตรฐานสากล
	และเป็นต้นแบบที่จะให้หน่วยงานต่าง ๆ
	ได้นำไปใช้เพื่อให้ความปลอดภัย"

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1. เชียงใหม่เป็นตัวอย่างแห่งแรกในประเทศไทยที่มีคลินิกทำหมันสัตว์

เคลื่อนที่ที่มีมาตรฐานสากลและเป็นต้นแบบให้หน่วยงานต่าง ๆ

2. เชียงใหม่มีภาพลักษณ์ของการจัดการปัญหาที่เป็นเอกลักษณ์

เหมาะกับวัฒนธรรมและพื้นฐานที่อ่อนโยนของคนเชียงใหม่

3. เชียงใหม่มีจำนวนสุนัขที่เหมาะสมและมีคุณภาพชีวิตที่ดีย่อมไม่สร้างปัญหาตามมา

4. ปลอดหรือลดจำนวนโรคพิษสุนัขบ้าในเชียงใหม่

5. ประหยัดงบประมาณทั้งในด้านการดูแลสัตว์และสูญเสียค่ารักษา
พยาบาลอันเนื่องมาจากถูกสุนัขกัด แต่ละปีซึ่งเป็นเงินจำนวนมาก

6. เชียงใหม่เป็นตัวอย่างแห่งแรกในประเทศไทยที่มีคลินิกทำหมัน-
สัตว์เคลื่อนที่ที่มีมาตรฐานสากลและเป็นต้นแบบให้หน่วยงานต่าง ๆ

7. เชียงใหม่มีภาพลักษณ์ของการจัดการปัญหาที่เป็นเอกลักษณ์
เหมาะกับวัฒนธรรมและพื้นฐานที่อ่อนโยนของคนเชียงใหม่


8. เชียงใหม่มีจำนวนสุนัขที่เหมาะสมและมีคุณภาพชีวิตที่ดีย่อมไม่สร้างปัญหาตามมา

9. ปลอดหรือลดจำนวนโรคพิษสุนัขบ้าในเชียงใหม่

10. ประหยัดงบประมาณทั้งในด้านการดูแลสัตว์และสูญเสียค่ารักษา
พยาบาลอันเนื่องมาจากถูกสุนัขกัดแต่ละปี
ซึ่งเป็นเงินจำนวนมาก

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.